|
|
SCUOLA MOSAICISTI DEL FRIULIDe belangrijkste mozaïekschool ter wereld In 1922 wordt in het Italiaanse Spilimbergo, in de regio Friuli, een mozaïekschool opgericht. Dit is geen toeval. Het is immers in Spilimbergo – en nergens anders – dat de wortels liggen van een rijke traditie in mozaïek en mozaïekvloeren (“terrazzo”). Al sinds de 16de eeuw trokken migranten uit Spilimbergo naar het naburige Venetië om mee te werken aan hoogtepunten uit de mozaïekkunst. Maar het waren niet alleen de vaklui die van de Friuli naar Venetië trokken, ook de stenen en keien uit de lokale rivieren van de Friuli werden aangevoerd. Sinds de eerste helft van de 19de eeuw trokken de mozaïekleggers niet alleen meer naar Venetië maar ook naar de rest van de wereld; van Frankrijk tot de VS, van Venezuela tot Australië. Veel van deze migranten stichtten heuse mozaïekdynastieën in het buitenland, zoals de Odorico, de Cani, de Del Turco’s en de Tramontin. Heel beroemd werd Gian Domenico Facchina (°1826 te Sequals). Deze kunstenaar begon zijn carrière in Venetië waar hij een atelier voor Venetiaanse “smalti” oprichtte (de steentjes waarmee mozaïek gelegd wordt). Hij trok vervolgens naar Parijs waar hij wereldberoemd werd. Zijn werk vinden we terug in stadhuizen, kerken, moskeeën en paleizen te Boekarest, Den Haag, Izmir, Lourdes, Buenos Aires, Tokio en uiteraard Parijs. De school organiseert een studiecyclus van drie jaar waarbij zowel aandacht wordt geschonken aan kunstgeschiedenis als aan het ontwerpen van tekeningen, schetsen en kartons, de onmisbare voorbereidingen voor de creatie van een mozaïek. In de ateliers van de school leren de studenten hun ontwerpen ook uit te voeren. De reputatie van de school groeit erg snel en daardoor krijgen de leerlingen heel wat prestigieuze opdrachten. Enkele voorbeelden daarvan zijn de mozaïekcyclus van het Foro Italico te Rome, die van het Sint-Ireneklooster te Athene en de restauratie van de mozaïek in de kerk van het Heilige Graf te Jeruzalem. Elk van deze mozaïeken werd gelegd met medewerking van oud-leerlingen van de mozaïekschool van Spilimbergo. Vandaag is de school hét referentiepunt in de wereld voor de vorming van professionele mozaïekleggers en voor de verspreiding van de mozaïekkunst. De school kent op dit ogenblik studenten uit meer dan 22 landen en exporteert kunstwerken naar de ganse wereld. Spilimbergo heeft zich tot doel genomen om het bewaren van de aloude traditie te combineren met innovatie in de mozaïekkunst. Ze gebruiken traditionele materialen en technieken, ondersteund met digitale ontwerpen, kleurtheorie en ander experimenteel onderzoek. De laatste jaren past de school de mozaïekkunst ook toe in steeds meer domeinen, van de architectuur tot de design, zowel in ontwerp als in restauratie, en dit steeds met dezelfde overtuiging en expertise. Ontelbare architecten en ontwerpers deden al beroep op leerlingen van de school. De meesterwerken uit Friuli vinden we zowel in Italië terug als in de rest van de wereld. Meest opvallend is misschien de grote mozaïek voor het nieuwe metrostation op Ground Zero te New York. Restauraties van belangrijke mozaïeken uit de 19de en 20ste eeuw worden bijna uitsluitend toevertrouwd aan mozaïekmeesters uit Spilimbergo. En ook hier zijn de voorbeelden talrijk: de Mariabasiliek te Lourdes, het station van Venetië en de koepel van “Maison Simons” te Quebec. De laatste twintig jaar werkt de school geregeld mee aan het opzetten van tentoonstellingen zoals deze in Eeklo en Wilrijk. Eerder waren de meesterwerken onder meer te zien in Angers (1997), Parijs (1998), Toronto (2003), Obernai (2005), Rome (2006), Melbourne (2006), Sydney (2007) en Arles (2007). De kunstwerken uit Spilimbergo zullen in Wilrijk en Eeklo voor het eerst te zien zijn in de Lage Landen. EEKLO EN TONDAT MOSAICISTIVan vader op zoon De oorsprong van het in Eeklo gevestigde mozaïekbedrijf van de familie Tondat ligt in Italië. In de jaren twintig kwam Santo, Romano’s vader, naar België om, zoals zoveel andere Italianen, te gaan werken in de koolmijnen. Hij kwam echter terecht bij een Italiaanse aannemer. Santo Tondat was afkomstig van Sequals in Noord-Italië, vlak bij Udine.Samen met de dorpen Solimbergo en Spilimbergo is Sequals de bakermat van de terrazzieri, ambachtslui die gespecialiseerd zijn in het leggen van granietvloeren. Santo werkte eerst bij Italianen in Brugge en Gent, nog in de twintiger jaren vestigde hij zich in Eeklo. Granitovloeren waren toen zeer populair, wie het zich kon veroorloven liet zo’n vloer leggen. Ook in cinemazalen en refters van schoolgebouwen werd granito gelegd. In de jaren dertig slonk de belangstelling en daalde de kwaliteit. Na de oorlog legden veel Italiaanse specialisten zich toe op industriële betonvloeren waardoor heel wat expertise en vakkennis verloren ging. Slechts enkelen, waaronder Romano Tondat, zoon van Santo, hielden het hoofd boven water en zetten de traditie van een eeuwenoude techniek verder. Romano, was een gedreven en vooruitziend man en stuurde zijn zonen naar de oorsprong van de mozaïek- en beeldhouwkunst, Italië. Gino trok op 13-jarige leeftijd naar Spilimbergo om er de opleiding in de mozaïekkunst met succes, als jongste “maestro di mosaico” ooit, te beëindigen. Nino liep jarenlang stage in Carrara en specialiseerde zich in intarso, een inlegtechniek met marmer, veel gebruikt voor marmeren tafels. Zo komt het dat de derde generatie Tondat, bijna als enige specialist in het leggen van terrazzo en het maken van intarso, in Eeklo en ver daarbuiten, naam en faam heeft verworven. De ondertussen meer dan 50 jaar ervaring van Romano hebben daar ontegensprekelijk toe bijgedragen. Het bedrijf is nu opgesplitst in twee firma’s. Enerzijds is er “Romano & Nino Tondat” die zich focussen op de uitvoering van marmer-, terrazzo-, intarso-marqueterie, frees- en beeldhouwwerk. Daarnaast is er “Tondat Mozaïci” dat zich toelegt op artisanale mozaïek. Enkele opvallende realisaties van de Tondat familie zijn:
|
